Ulqini ,patat dhe amaneti i bardhe si bora

Ulqinit edhe bora i ka hije. Ky vend më kujton në hyjnitë . I rri bukur dhe çdo gjë i ka hije.Kur ka diell shkelqen dhe qesh e gjithë kaltërsija. Të duket që dy horizontalet , ajo e detit dhe ajo e qiellit bashkohen në pafundësi deri sa muzgu i kuqrremtë vie dhe e ndan ditën nga nata .Muzgu në detin e hapur i rradhite 5 milion ngjyra të flakës dhe si një përtace dhe një Zonje e lazdruar hidhet ngadalë mbi horizontin i cili vie e skuqet e skuqet dhe i vie turp nga llastimet e veta dhe ngadalë ikën e humb në natën e qetë me hanë me melodinë e këngës të preferuar.

Dhe vijnë ditët me shi me fortuna, ku i gjithë qyteti mblidhet dhe struket nga friga e bubullimave që pëlcasin qiellin e errët. T’a merr mendja që çdo gurë pëlcet dhe rënkon nga dhimbja. Të duket që valët e detit mbulojnë Ulqinin dhe qajnë për detarët që luftuan shekuj më parë .Më kujtohet si fëmi sa frigë kam pase ato net të tmerrshme në terrin dhe hororin e zërit që vinte nga deti .
Mendon që je i vetëm në ishullin e trishtimit ku deti nuk pushon t’i qajë hallet e veta përmbi shkëmbije dhe veç vie e mblidhesh si një gogël deri mëngjezin e një nate të gjatë sa një shekull.
Dhe kur kalon e gjitha e sheh që edhe ajo furtunë i ka hije këti mbret që se mposhtë koha as dallgët e marra pa fije mëshire.Dhe të kujton Odisseun nga Ithaka që përplasej nepër dallgë deri në takimin me të birin Telemachus dhe Penelopën e tijë që e kishte pritë me besnikëri .
Sepse pas asaj del dielli që Ulqinin e ka zgjedh si vendin e preferuar ku mundet t’i hedhë rrezet e arta.
Por ajo që shumë i ka hije Ulqinit është bora ! Bora pra! Se besoni ju nga viset tjera ?
Bora është e rrallë këtu. I ka hije që nuk ka ku shkon më tepër. Herë të duket si një nuse me vellon e bardhe  që ditën e martesës e len burri dhe shkoi detrave dhe tokës huaj, herë të duket si nana plakë me bezhbezin e bardhë që në prag pret detarin pa e parë me vite e herë të duket si një êndërr e bardhë .
Një ëndërr aq e bukur që gëzon fëmi e të rritur, dhe taman sa nisë e gëzohesh , bora shkrihet dhe endrra mbaroi.Fluskat e borës aq janë mendjemadhe në Ulqin , përhidhen si balerinat në liqenin e mjellmave të bardha. Adhurohen nga Ulqinakët ato fluska bukuroshe dhe i gjithë qyteti ia falë at mendjemadhsi. E presin me aq gëzim sespse e dijnë që sa vie edhe ikën.Të gjitha dalin dhe festojnë borën dhe ato data mbahen ndërmend .Dhe shpesh bien në asociacion me “lindi at Vit kur ra bora e madhe” ose me ngjarjet tjera.
Fotot mbesin vulë e asaj bore në çdo shtëpi.
Por një problem e kanë Ulqinakët !
Për rrëshqitjen ne borës .
Bregun e kanë. Ajo nuk është problemi.
Por me çka se ?
Kusija, kesa të trasha ?
Imagjinata punon nga gëzimi shpejtë ashtu që edhe asaj ia gjejnë zgjidhjen me shpejtesi te vetimes,para se te shkrihet!
Dhe ky gëzim i borës është i rrallë dhe gjithmonë na lidhë me kujtime .

Motra ime Sija ishte e  shumë  e vogël , diku viteve 60ta  kur së pari përjeton bukurinë e borës . Kishte ra borë e madhe at vit. Ajo po kthehej nga shkolla rrugës Gjeranave përpjetë .Ah Gjeranat e bukura . Ende pa u ngjitë , në fund të rrugës i sheh bibat dhe  patat . Patat e Begos i cili ishte njeri ndër banorët e rrallë të Ulqinit që kishte pata . Bego na ishte njeriu i humorit dhe qefit. Shumë gjeneratat e mija duhet t’a kujtojnë.
Kalon Sija rrugës dhe mahnitet me bardhësinë e borës dhe patave . Bora po bënte gara me patat dhe i hidhte fluskat përmbi pendlat e tyre nga inati që i vinte që ka bardhë e më bardhë se vet bora. Ndalohet voglushja dhe habitet . Aty i sheh edhe disa vezë të patave . Sa gëzohet ajo,nuk kishte parë asnjëherë borê , pata dhe vezë . Tri të mira , tri të bardha me një vend.
I merr vezët dhe ngutet nga gëzimi t’na i sjellë në shtëpi. Nuk i pritet të vie deri ke dera shtëpisë. Me sytë e një fëmiu të bukur pak e lodhur nga vrapi dhe ftofti i borës troket dhe i qet vezët .
” Ç’ka kam gjetë ç’ka kam gjetë ” bërtiste me zërin që nuk ngihej nga vrapi dhe ftofti 

“Sa t’mdhaja sa t’bardha . Patat , bibat  sa t’bukra veç mi pa ju , e di që ju kishin pëlqy . E kanë ftoftë t’shkretat ndoshta dojnë strehim. “
Nuk isha e sigurtë , ndoshta donte t’i strehonte ato vezë , pasi patat nuk zihen dhe mshiheshin nga bora . Apo vërtetë ishte mahnitë nga gjithë ajo bardhësi .Ku me ditë . Gëzimin e fëmiut ne të rriturit nuk e kuptojmë .Por atëherë unë isha edhe ma e vogël se ajo ? E ku ta dija përse aq ai gëzim ?
Por gëzimi nuk i zgjatë aspak .
Nana dhe baba im si e çelin derën dhe marrin vesht që ata vezë nuk janë nga bahçja jonê , detyrojnë Sijen e vogël të kthehet dhe ti çojë vezët aty ku i gjeti .
Isha ma e vogël dhe falë Zotit nuk me kujtohet dëshprimi në syrin e sajë , por e di që ajo u desht të ulet rrugës teposhtë ti kthejë vezët ke bora ke patat dhe bardhësija që nuk harrohet.
I kishte hije bora patës, patat vezëve dhe vezët borës.
Një voglushe që ndodhej të ishte motra ime u dëshpru dhe sa herë që bie borë i kujtohen patat dhe vezët e Begos .I thehej zemra asaj por vezët janë të patave, patat janë të Begos. Dhe s’ka tjetër !
S’i t’a kuptonte çamarrokja vogël që nuk bënë të strehohen disa vezë nga të ftohti rrugês ? Ishin aq të bukura ! Sa me pak gezoheshim .Me vezet e bardha ,me nje cope buke me sheqer dhe me nje loje te vetme apo nje fustan te ri ….Sa ishim te lumtur .
Por ama prindërit tonë ashtu ishin atëherë.Edhe lumturine na e kufizonin kur nuk e kishim te drejte dhe na qortonin me te drejte.

Vezet ishin te patave,patat ishin te Begos dhe kaq e kishte ky muhabet i voglushes !
Bardhësinë e kishin në zemër në duar dhe tru e jo vetëm me borën që bie rrallë në Ulqin !
Amanet na e lanë t’i kthejmë vezët afër borës dhe patave të bardha .Aty ku e kanë vendin. Amaneti është fjalë e shejtë , i bardhë si bora i bukur si pata i brishtë si vezët ! Ashtu pra !

Scroll to Top